‘Je moet kleine vuurtjes aanwakkeren’: Gwens Sengers over Get Moved

Als programmeur bij de Tilburgse Schouwburg werkt Gwen aan een structureel cultureel aanbod voor alle scholen. Een belangrijk onderdeel daarvan is Get Moved: een samenwerkingsverband van jeugdtheatergezelschappen, kunstvakdocenten, scholen en theaters dat theater en cultuureducatie ontwikkelt voor gespecialiseerd onderwijs. 

‘Get Moved is een platform waar we kennis delen, maar ook daadwerkelijk voorstellingen programmeren en uitvoeren voor gespecialiseerd onderwijs’, vertelt Gwen. ‘Wij als theater zitten aan tafel met educatoren van gezelschappen en docenten om te kijken hoe we voor kinderen in het gespecialiseerd onderwijs een optimale ervaring kunnen creëren.’ 

Werken voor deze doelgroep vraagt om specialistische kennis. ‘Er wordt vaak gedacht: met een beetje extra geduld kunnen we dit er wel even bij doen. Maar mensen hebben vaak geen idee hoe uiteenlopend de behoeften van kinderen in het gespecialiseerd onderwijs zijn, fysiek én cognitief.’

Co-creatie staat centraal binnen Get Moved. Theatermakers ontwikkelen hun werk niet los van de scholen, maar mét de mensen die de kinderen dagelijks begeleiden. ‘Je werkt echt samen met docenten die precies weten wat kinderen wel en niet kunnen. Waar hun belevingswereld zit en wat ze nodig hebben.’ 

Die samenwerking levert volgens Gwen verrassende resultaten op. ‘Iedereen brengt zijn eigen expertise mee. De vakdocent kan bijvoorbeeld zeggen: “Ik denk dat er nog veel meer uit dit kind te halen is.” Zo til je elkaar naar een hoger niveau.’ 

Een van de meest betekenisvolle ervaringen binnen Get Moved ontstond tijdens een samenwerking met dansgezelschap De Stilte uit Breda en het Tilburgse onderwijscentrum OC Leijpark, voor ernstig meervoudig beperkte kinderen. ‘De school wilde heel graag een keer met de kinderen naar het theater’, vertelt Gwen. ‘Ze zagen veel beren op de weg. Toch hebben we gezegd: “We gaan het samen mogelijk maken.”’ 

Het doel was helder: de kinderen letterlijk en figuurlijk buiten hun vertrouwde muren brengen. ‘Ze moesten echt theater kunnen ervaren. Mooi licht, goed geluid, een andere omgeving. Hun wereld vergroten.’ Er werd gewerkt met tactiele dansworkshops voor kinderen in rolstoelen en met spraakcomputers. ‘Dan ontdek je opeens nieuwe manieren van contact maken. Bij zowel docenten als kinderen gingen nieuwe luikjes open.’ Volgens Gwen ligt daar precies de kracht van kunsteducatie in gespecialiseerd onderwijs: het zichtbaar maken van mogelijkheden die eerder verborgen bleven. 

De voorstelling maakte diepe indruk. Eén moment staat in Gwens geheugen gegrift. ‘Na afloop gaf een meisje in een rolstoel feedback via haar spraakcomputer: “Het was heel mooi.”’ Niet alleen de docenten, maar ook het dansgezelschap was geraakt. ‘Ze waren bijna van hun stoel geveegd van ontroering. Door haar reactie, maar ook door haar ogen.’ 

Werken in het gespecialiseerd onderwijs vraagt van theatermakers en kunstvakdocenten om een specifieke houding. Gwen: ‘Makers die goed aansluiten bij deze doelgroep maken geen knieval voor kinderen. Ze maken vanuit hun eigen artistieke essentie, maar begrijpen ook hoe ze verbinding maken.’ 

Voor kunstvakdocenten geldt hetzelfde. ‘ Je kunt heel goed kijken en luisteren: wat heeft deze specifieke klas nodig? Want geen enkele klas is hetzelfde.’ Het belangrijkste is om uit te gaan van competenties in plaats van beperkingen. ‘Je begint bij wat kinderen al kunnen. Niet overschatten, maar zeker ook niet onderschatten. En van daaruit kijk je of je ze naar nieuwe niveaus kunt brengen. Je wilt eigenlijk kleine vuurtjes aanwakkeren.’  

Naast praktijkprojecten ziet Gwen Get Moved als kennisplatform. Meerdere keren per jaar komen kunstvakdocenten en partners bijeen om ervaringen uit te wisselen en lesontwerpen te bespreken. De ambitie reikt inmiddels verder dan Tilburg. ‘We zouden dolgraag zien dat Get Moved zich uitbreidt. Dat er straks ook platforms ontstaan in Rotterdam, Groningen en Limburg.’ 

Wat drijft Gwen? ‘Ik wil theater toegankelijk maken voor alle kinderen. Dus ook voor deze grote groep binnen het gespecialiseerd onderwijs. Ik heb zelf voor de klas gestaan. Ik heb gezien wat kunst- en cultuureducatie kan betekenen voor kinderen die anders nooit naar het theater gaan. Juist voor die kinderen kan theater een wereld openen. Als je dat structureel niet aanbiedt, missen kinderen zoveel: creatieve ontwikkeling, empathie, verbeeldingskracht. Kunst maakt hun wereld groter.’