Hoogleraar Adam Ockelford over Sounds of Intent

‘Muziek is hét middel voor inclusie. Er zitten steeds meer neurodivergente kinderen en leerlingen met speciale ondersteuningsbehoeften in het reguliere onderwijs. Muziek is een manier om iedereen mee te laten doen aan groepsactiviteiten. Om dat mogelijk te maken, moeten we begrijpen hoe muziek zich ontwikkelt bij alle kinderen. Dat is waar Sounds of Intent voor kan worden ingezet.’

Het begon in 2000, toen Adam werkzaam was als muziekpsycholoog. ‘Het viel mij op dat er weinig onderzoek was naar wat muziek doet met kinderen met een ontwikkelingsstoornis. Samen met een groep onderzoekers probeerden we daar meer over te weten te komen. Hebben kinderen met een ernstige verstandelijke beperking muzikaliteit? En verschilt die van de muzikaliteit van andere kinderen?’

Onderzoek, uitgevoerd met hulp van leerkrachten, therapeuten, ouders en natuurlijk de kinderen zelf, leverde fascinerende inzichten op. ‘Onze belangrijkste ontdekking was dat een beperking, en vooral een leerachterstand, vaak geen negatieve invloed heeft op de muzikale ontwikkeling. Kinderen die niet kunnen spreken, kunnen soms zingen op het hoogste niveau.’

‘Met veel nadenken, geduld en soms ook meningsverschillen ontwikkelden we op basis van ons onderzoek het model Sounds of Intent,’ vertelt Adam. ‘Het is een raamwerk dat zes verschillende fasen van muzikale ontwikkeling beschrijft binnen drie domeinen: reactief, proactief en interactief.’

‘Sounds of Intent draait om muzikale betrokkenheid op alle niveaus. Voor veel kinderen is muziek een middel om taalvaardigheden en sociale vaardigheden te ontwikkelen of om inclusie te bevorderen. Het kan worden ingezet in zowel het reguliere onderwijs als het gespecialiseerd onderwijs.’

Op basis van het model ontwikkelden Adam en zijn collega’s verschillende lesmaterialen. Zo is er Count Me In, dat ook via onze website beschikbaar is. Het programma bestaat uit twaalf muziekstukken, elk voorzien van een begeleidingsnummer en audiobestanden, zodat iedereen kan meedoen. Het is ontwikkeld voor mensen met matige, ernstige of zeer ernstige leerproblemen, voor leerlingen met zintuiglijke of fysieke beperkingen, kinderen en jongeren met autisme én mensen die neurotypisch functioneren.

Nog altijd werkt Adam wekelijks met jonge kinderen die op een bepaalde manier anders leren of ontwikkelen. Daarbij ziet hij telkens weer bijzondere resultaten. Zo vertelt hij over een tienjarige naamgenoot met autisme, die verbaal beperkt is.

‘We noemen hem Kleine Adam, en ik ben Grote Adam of zelfs Hele Oude Adam,’ vertelt hij lachend. ‘Hij kan behoorlijk chaotisch zijn, maar we merkten dat hij heel goed reageerde op pianomuziek.’

‘Voor hem hebben we een aantal speciale liedjes geschreven: korte melodieën die dagelijkse spraak en taal stimuleren. Hij begon zijn stem steeds meer te gebruiken en zei uiteindelijk voor het eerst “mama”. Inmiddels gebruikt hij steeds meer woorden. Muziek was voor hem de katalysator die zijn taalontwikkeling op gang bracht.’

Hoewel Adam de professionaliseringsdag bezocht om te vertellen over zijn onderzoek en ervaringen, is hij ook benieuwd naar de verhalen van Nederlandse professionals.

‘Door de jaren heen hebben we in Engeland veel ideeën uit Nederland overgenomen, bijvoorbeeld van Jan van Dijk op het gebied van onderwijs aan doofblinde kinderen. Dat heeft het speciaal onderwijs in Engeland veranderd. Ik heb veel waardering voor het Nederlandse onderwijssysteem.’