Kunst en cultuur voor ieder kind in Almere

‘Almere is een jonge, diverse stad met veel energie en ambitie’, vertelt Pia Barentsen. ‘Tegelijkertijd vragen een aantal maatschappelijke opgaven, zoals armoede en het lerarentekort, om extra aandacht.’ Cultuuronderwijs geeft kinderen de kans om hun talenten te ontdekken, zichzelf te uiten en zich verbonden te voelen met hun omgeving.

Wat Collage uniek maakt, is de bijzondere positie die de organisatie inneemt binnen de gemeente. Silvia legt uit: ‘Collage is geen kunstinstelling die als externe partij naar een school toe gaat. Collage is van alle schoolbesturen in Almere. Daardoor zijn er sterke persoonlijke verbindingen en een gedeeld gevoel van verantwoordelijkheid voor kunst- en cultuureducatie.’

‘Door scholen, culturele partners en de gemeente met elkaar te verbinden, bouwt Collage aan een duurzaam cultureel ecosysteem waarin ieder kind de kans krijgt zijn of haar talenten te ontdekken en zich breed te ontwikkelen.’

Die verbindende rol vormt de basis onder verschillende activiteiten van Collage. Zeker in een stad als Almere, waar scholen dagelijks te maken hebben met uiteenlopende maatschappelijke uitdagingen, zoekt de organisatie steeds naar manieren om kunst en cultuur toegankelijk te maken voor alle leerlingen. Voorbeelden zijn de ondersteuning bij het lerarentekort en het cultuuronderwijs in het gespecialiseerd onderwijs.

Op scholen waar het lerarentekort groot is, krijgt cultuureducatie soms extra betekenis. Silvia vertelt: ‘Collage zorgt voor de verbinding tussen kunst en onderwijs en zoekt naar thematische aansluiting bij andere vakken, zoals wereldoriëntatie. De kunstvakdocenten staan daarbij in nauw contact met de leerkrachten.’

‘Wij hebben een verbindende rol. Scholen stellen vragen op maat. Wij creëren een passende oplossing die aansluit bij het onderwijs van de school, met de juiste aanbieder of kunstvakdocent. Ook maken we cultuurprogramma’s, verzorgd door vakdocenten op dagen waarop scholen personeel tekortkomen. Daarmee ontzorgen we scholen.’

Bij het maken van die verbinding moet zorgvuldig te werk worden gegaan. ‘Een lerarentekort heeft effect op de leerlingen. Hiervoor zijn vakleerkrachten nodig die niet alleen enthousiast zijn, maar die leerlingen ook meenemen in het onderwijs. Dat vraagt om een flexibele opstelling, vakvaardigheden en het vermogen om in te spelen op de behoeften van de leerlingen.

Dit levert mooie ervaringen op. Silvia: ‘Met mijn dansachtergrond heb ik zelf veel lessen gegeven. Toen een jongetje de les binnenkwam, vertelde hij dat hij niet kon dansen. Dat was niets voor jongens, want hij zat op voetbal. Na afloop kwam hij naar me toe en zei: “Juf, dansen is net als voetballen… ik kan het allebei!”’ Voor Silvia laat dit zien hoe cultuureducatie kinderen helpt hun blik te verruimen en nieuwe talenten te ontdekken.

Een ander belangrijk aandachtsgebied voor Collage is het gespecialiseerd onderwijs. Almere telt een groot aantal scholen binnen vrijwel alle clusters van deze onderwijsvorm. Volgens Pia draait het daarbij om maatwerk.

‘Ik ken de meeste aanbieders en kan daardoor goed inschatten welke persoon bij welke school past. Soms ga ik eerst met een aanbieder in gesprek: wat verwacht je, wat heb je nodig en wat vraagt deze doelgroep van je? Op die manier zorg je ervoor dat een kunstvakdocent op die school goed kan functioneren.’

Dat klinkt heel simpel, maar het is niet altijd eenvoudig. Je kunt bijvoorbeeld denken: ik heb een plan om een liedje met een dans te doen. Dat plan kan bij vier verschillende groepen vier keer anders verlopen. Dat vraagt iets van een kunstvakdocent: dat je iets in je rugzak hebt waarmee je je kunt aanpassen aan wat de groep nodig heeft en aan de leerbehoefte van de leerling.’

‘Het gaat in het gespecialiseerd onderwijs om kleine stapjes’, meent Pia. ‘Niet te veel taal gebruiken, maar leerlingen laten doen en ze succeservaringen geven. Als een leerling bijvoorbeeld niet wil meedoen omdat iets nieuw of eng is, moet je die leerling de ruimte geven. Je kunt zeggen: “Ga maar even zitten, kijk maar hoe het gaat. Misschien lukt het je straks om erbij te komen.”’

Ook buiten de scholen zoekt Collage voortdurend de samenwerking op. Silvia zou vergelijkbare organisaties in andere gemeenten daarom één advies willen meegeven: ‘Zoek op een goede manier de samenwerking met schoolbestuurders. Juist daardoor kun je duurzaam bouwen aan kwalitatief cultuuronderwijs.’

Dit jaar vindt het Kerst Muziekgala van Méér Muziek in de Klas plaats in Theater De Kunstlinie in Almere. Vanzelfsprekend spelen Collage en Almeerse leerlingen een rol bij in programma voor genodigden. ‘We mogen nog niet veel van het voorprogramma verklappen, maar de voorbereidingen zijn in volle gang! Dit gebeurt in een hechte en constructieve samenwerking met Méér Muziek in de Klas!