Onderzoek Mark Mieras: Culturele sleutelervaringen scheppen nieuwe kansen
Veel scholen bieden hun leerlingen culturele ervaringen, zoals een bezoek aan een concert, museum of kasteel. Dat is niet alleen leuk: onderzoek laat zien dat zulke ervaringen sleutelervaringen kunnen zijn in de ontwikkeling van een kind. Hoe werkt dat, en onder welke voorwaarden het best? Wetenschapsjournalist Mark Mieras zette de resultaten van het onderzoek hiernaar op een rijtje in zijn literatuurstudie ‘Hoopvol onderwijs, hoe kunst gelijke kansen schept’. De belangrijkste les: sleutelervaringen kunnen een blijvende invloed hebben op de sociale, emotionele en culturele context waarin leerlingen zich ontwikkelen.
Het effect van culturele sleutelervaringen
Dat scholen hun leerlingen nieuwsgierig proberen te maken naar cultuur is een waardevol onderwijsdoel. Er staat meer op het spel dan we vaak denken. Culturele belangstelling kan helpen om een leven lang gezonder en gelukkiger te zijn. De Franse socioloog en antropoloog Pierre Bourdieu ontdekte dat die waarde indirect zelfs nog groter is. Hij introduceerde het begrip ‘cultureel kapitaal’. Cultuurbezoek en kunstbeoefening geven een kind een onzichtbare rugzak met tools, codes en vertrouwdheden die hem of haar in het leven verder helpt. Dit culturele paspoort helpt het kind om meer geaccepteerd en vertrouwd te worden met de wereld om zich heen. Daarmee kan het kind breed toegang krijgen tot de samenleving.
Autochtone kinderen met cultureel ontwikkelde ouders hebben de wind mee doordat leraren meer affiniteit voelen met deze leerlingen en hen gemiddeld hogere schoolcijfers en een hoger schooladvies geven. Door deze rugwind van aandacht, vertrouwen en hoge verwachtingen ontwikkelen deze kinderen zich daadwerkelijk sneller. Ze bevestigen zo het vooroordeel — dat noemen we het Pygmalion-effect. Leerlingen zonder cultureel kapitaal worstelen juist met lage verwachtingen en minder aandacht. Ze presteren daardoor minder goed: het Golem-effect. Hetzelfde gebeurt in de rest van hun leven. Uit een omvangrijke Braziliaanse studie bleek cultureel kapitaal zelfs minstens zoveel invloed te hebben op werksucces als sociaal kapitaal (je netwerk).
Kunnen culturele ervaringen die in schoolverband worden aangeboden het verschil opheffen? Sommige volwassenen herinneren zich een culturele ervaring uit hun jeugd: een gebeurtenis die ze nooit zijn vergeten. Een half leven later weten ze nog hoe ze gegrepen werden door die ervaring en hoe dat een blijvende nieuwsgierigheid wekte voor musea, theater of muziek. Deze literatuurstudie zoekt voorbij de anekdotes naar de onderliggende principes. Kunnen sleutelervaringen werkelijk het verschil maken? En hoe dan? Het volledige literatuuronderzoek lees je via de download hieronder.
Downloads
Mark Mieras is wetenschapsjournalist gespecialiseerd in hersenontwikkeling. Van zijn hand verschenen onder andere ook literatuurstudies over de ontwikkeling van het jonge kind, over gelijke kansen en het effect van muziek en dans.
www.mieras.nl
