Tussenstand onderzoek naar cultuureducatie: eerste inzichten geven richting Â
Het landelijke praktijkonderzoek naar cultuureducatie op basisscholen is inmiddels een jaar onderweg. Hoewel de definitieve resultaten nog moeten volgen, leveren de eerste onderzoeksfasen al waardevolle inzichten op. Onderzoeksleider hoogleraar cultuureducatie Edwin van Meerkerk vertelt over de eerste resultaten en hoe het onderzoek de komende periode verder gaat.
Het onderzoek naar cultuureducatie in de praktijk, dat uitgevoerd wordt door lectoraten kunst- en cultuureducatie van over heel Nederland, werd vorig jaar op 4 september 2025 officieel afgetrapt op de Hogeschool Leiden. Met een keynote van professor dr. Heddy Lahmann en gesprekken met scholen, cultuurpartners en andere betrokken. Ook erevoorzitter van Méér Muziek in de Klas Koningin Maximá was aanwezig. Lees méér
Tijd, ruimte en deskundigheid
Het onderzoek begon met een uitgebreide literatuurstudie. ‘Samen met LCKA verzamelden we bijna 2000 wetenschappelijke artikelen van over de hele wereld’, vertelt Van Meerkerk. ‘Vervolgens maakten we een selectie. We hielden 60 bronnen over die waren gebaseerd op ervaringen uit de praktijk en die keken naar wat er daadwerkelijk gebeurt in de klas als kinderen creatief bezig zijn. Die hebben we gebruikt in de literatuurstudie.’
De tweede fase was een vragenlijst onder basisscholen uit de regeling School & Omgeving. ‘295 scholen vulden de vragenlijst in. De analyse van hun antwoorden is nu nog in volle gang’, aldus Edwin. Toch durft hij op basis van de literatuurstudie en enquête al voorzichtig eerste conclusies te trekken. ‘De belangrijkste randvoorwaarden voor goede cultuureducatie zijn tijd, ruimte en deskundigheid.’
Contextafhankelijk
‘Veel scholen geven aan dat ze moeite hebben om voldoende plek vrij te maken in het curriculum en om leerkrachten te ondersteunen in hun professionele ontwikkeling. Ook de rol van schoolleiders en de samenwerking met culturele partners komen steeds terug als factoren die verschil kunnen maken’, vervolgt Edwin.
Hij benadrukt dat het nog te vroeg is voor harde conclusies. ‘We willen verder kijken dan gemiddelden, omdat cultuureducatie ontzettend afhankelijk is van de context. Scholen verschillen enorm van elkaar. Juist in die verschillen zit waardevolle informatie om te begrijpen wat werkt en waarom.’
Betrokken leerlingen
Een factor dat binnen alle scholen even belangrijk lijkt, is het belang van betrokken leerlingen. ‘Wanneer kunst en cultuur kinderen raakt en enthousiast maakt, lijkt er iets te gebeuren dat belangrijk is voor hun ontwikkeling. We willen beter begrijpen hoe dat precies werkt.’ Dat hopen de onderzoekers te doen in de volgende onderzoeksfase. Na aanvullende gesprekken met scholen bezoeken de onderzoekers vijftien tot twintig basisscholen verspreid over Nederland.
‘We observeren lessen en gaan in gesprek met leerkrachten, cultuurcoördinatoren en vakdocenten. Zo hopen we steeds beter te begrijpen wanneer cultuureducatie succesvol is. Wat gebeurt er precies in de klas? Waarom werkt iets op de ene school wel en op de andere niet? Welke factoren maken daadwerkelijk het verschil? Die inzichten moeten scholen, beleidsmakers en subsidiegevers helpen om cultuureducatie beter aan te laten sluiten op de praktijk. Zonder te vervallen in een ‘one size fits all’-aanpak.’
In februari 2027 verwachten de onderzoekers het definitieve onderzoeksrapport.
