Meer muziek in speciaal onderwijs

Meer muziek in speciaal onderwijs

Structureel muziekonderwijs voor alle basisschoolkinderen in Nederland betekent er voor elk kind zijn. Méér Muziek in de Klas staat voor diversiteit in de breedste zin van het woord. We hebben bijzondere voorbeelden en initiatieven verzameld van muziekonderwijs in het speciaal onderwijs om ouders, leerkrachten en kinderen te inspireren.

Wil je weten wat we vanuit Méér Muziek in de Klas voor jou kunnen betekenen? Klik hier voor de contactgegevens van de accountmanager in jouw regio.

Bekijk wat wij voor jou kunnen betekenen
Muziekmakende kinderen speciaal onderwijs
Muziekmakende kinderen speciaal onderwijs
Muziekmakende kinderen speciaal onderwijs
Muziekmakende kinderen speciaal onderwijs
Muziekmakende kinderen speciaal onderwijs
Muziekmakende kinderen speciaal onderwijs
Muziekmakende kinderen speciaal onderwijs

Online lezing Adam Ockelford

Tijdens de viering van het MuziekopleidersAkkoord gaf Adam Ockelfort, hoogleraar Muziekwetenschap aan de Universiteit van Roehampton in Londen, een online lezing. In zijn presentatie liet Ockelford opmerkelijke voorbeelden zien uit zijn onderzoek en vertelde hij wat we hieruit kunnen leren over muziekonderwijs. Met Q&A na afloop.

Bekijk de online lezing van Adam Ockelford

Speciaal onderwijs op Mytylschool de Sprienke in Goes

"Als je Mytylschool de Sprienke binnenloopt zie je het direct: de leerkrachten en leerlingen zijn gek op muziek! Aan de ramen hangen tekeningen van de leerlingen met een instrument. Op het schoolplein, tussen de bloeiende bloemen en geurende kruiden van de omliggende tuin, oefent een groep kinderen met djembés en triangels ritmes op de woorden ‘Pannenkoek met spek’ – met de hitte van die dag en de aardse klanken van de djembé waan je je even in Afrika. Verderop in het gebouw wachten zes kleuters vanuit hun rolstoel met enthousiaste gezichtjes tot hun muziekles begint. Niet veel later leren ze heel voorzichtig mee te klappen en te stampen met een liedje over Nijntje Pluis die naar de speeltuin gaat. Uiteindelijk mogen ze door met een stokje over een xylofoon te bewegen ook zelf samen met Nijn van de glijbaan naar beneden!

En zelfs áls het gelukt is om heel Nederland in te kleuren met Méér Muziek in de Klas, zit het werk er nog niet op. Want Nederland, en het speciaal onderwijs, veroveren met muziek is één ding, maar het land ook veroverd houden is een tweede. Uit de gesprekken met de stuurgroepen, maar ook uit eerdere onderzoeken, blijkt dit de grootste zorg te zijn, en daarmee waarschijnlijk ook het belangrijkste aandachtspunt voor Méér Muziek in de Klas in de komende jaren. Zodat bezoekers van Mytylschool de Sprienke niet alleen nú uit alle klaslokalen muziek horen komen, maar ook morgen nog.”

Wil je weten wat jij kunt doen om structureel muziekonderwijs te realiseren? Klik hier!
Speciaal onderwijs op Mytylschool de Sprienke

De Kleine Berenjacht van theater Sonnevanck

Theater Sonnevanck is een muziektheater speciaal voor Zeer Moeilijk Lerende (ZML) en Ernstig Meervoudig Beperkte (EMB) kinderen. De muziektheatervoorstelling 'De Kleine Berenjacht' is op maat gemaakt voor kinderen die extreem gevoelig zijn voor prikkels en onrustig worden van nieuwe situaties en locaties.

Meer informatie

Op zoek naar inspiratie om muziekonderwijs in het speciaal onderwijs te realiseren? Bekijk hieronder een voorbeeld van muziekonderwijs en verschillende initiatieven die zijn opgezet in het speciaal (basis) onderwijs.

Wat doen onze partners op het gebied van het speciaal onderwijs?

  • Samenwerking tussen Aloysius, Stichting Tamino en het Prins Claus Conservatorium
    In 2018 zijn onze partners Aloysius, Stichting Tamino en het Prins Claus Conservatorium gestart met de pilot opleiding Muziekspecialist in het speciaal onderwijs. De opleiding is bedoeld voor scholen, waaronder de Aloysius stichting die muziekonderwijs stevig willen verankeren in het curriculum en willen investeren in de muzikale deskundigheid van haar leerkrachten. Elf Aloysiusscholen hebben de subsidie vanuit de regeling Impuls Muziekonderwijs toegekend gekregen om de pilot van de opleiding te starten.

    > Lees meer over stichting Aloysius of lees een interview met juf Marti uit Nieuw Vennep

    > Lees meer over Stichting Tamino


  • Het Kristalorkest
    Vijf basisonderwijsinstellingen uit de Achterhoek springen met een mission statement op de bres voor kunst en cultuur. Ze willen de positie van cultuureducatie in het primair en speciaal onderwijs versterken en hopen een brug te slaan naar gemeente, provincie en andere partijen. Het Kristalorkest uit Apeldoorn voor cluster 3 leerlingen is een mooi voorbeeld uit de regio. 100 kinderen met- en zonder een beperking krijgen samen instrumentale muzieklessen. Dit leerorkest treedt een aantal keren per jaar op voor publiek. #Nieuwsuur maakte begin 2020 een reportage op Het Kroonpad, een school voor speciaal onderwijs in Apeldoorn. “Na een paar lessen keken ze niet meer naar de rolstoel maar naar het kind.” Tijdens de Talkshow over muziekonderwijs Gelderland is het Kristalorkest toegelicht.

    > Bekijk de talkshow

    > Lees meer over Het Kristalorkest
  • Wajo
    Muziekcoach Jonas maakt vlogs voor het speciaal onderwijs. Zo maakte hij bijvoorbeeld drie verschillende vlogs waarin hij kinderen leert om een rap te maken.

    > Bekijk de video's van Jonas

  • Special Heroes
    Stichting Special Heroes, een van onze eerste partners, heeft een kunstprogramma ontwikkeld genaamd 'Art Heroes'. In het kunstprogramma maken leerlingen met een beperking in cluster 4 (gedragsproblematiek) kennis met culturele activiteiten. Dit gebeurt binnen de vertrouwde omgeving van de school. Vervolgens kunnen de leerlingen zich structureel gaan verdiepen in naschoolse activiteiten. Het programma draagt bij aan het vinden van een zinvolle en structurele vrijetijdsbesteding waarin kinderen zich kunnen ontwikkelen en hun talenten ontdekken. Het Art Heroes programma wordt aangeboden voor alle clusters in het speciaal onderwijs: cluster 1 (visuele beperking), cluster 2 (auditieve beperking), cluster 3 (verstandelijke en lichamelijke beperking) en cluster 4 (gedragsproblematiek).

    > Lees meer over Art Heroes

    Daarnaast trekken Stichting het Vergeten Kind en Special Heroes samen op om de inclusiviteit van kwetsbare kinderen te vergroten. Met hun speciale sport/art programma voor het speciaal onderwijs willen ze de leerlingen spelenderwijs kennis laten maken met diverse sport- en cultuuractiviteiten.

    > Lees meer over het programma in samenwerking met het Vergeten Kind
'Art Heroes: een boost voor mijn dochters eigenwaarde' - moeder
  • Prinses Christina Concours
    Prinses Christina Concours, een van onze eerste partners, organiseert activiteiten voor het speciaal onderwijs. De prijswinnaars van het Prinses Christina Concours geven concerten voor kinderen van scholen in het speciaal onderwijs. Dit jaar vinden de concerten plaats in Dordrecht, voor leerlingen met een verstandelijke, lichamelijke en/of meervoudige beperking en kinderen die langdurig ziek zijn, en Rotterdam, voor leerlingen met een visuele beperking. De concerten worden mogelijk gemaakt met financiële ondersteuning van het Pan Fonds.

    > Lees meer over de concerten


  • LKCA
    Het LKCA, een van onze eerste partners, verzamelt informatie en inspiratie voor kunst en cultuur in het speciaal onderwijs. Kijk naar de landkaart voor kunstlessen of naar andere culturele activiteiten voor mensen met een beperking.

    LKCA organiseert ook MyMusicAbility. Dit is een congres waar muziek, beperking en technologie samenkomen. In 2021 organiseren het Nationaal Expertisecentrum Cultuureducatie en Amateurkunst, het Cultuurparticipatiefonds, het Conservatorium van Amsterdam en de Onderzoeksgroep Kunsteducatie de eendaagse conferentie 'Mijn muziekbekwaamheid'. Nationale en internationale presentatoren worden uitgenodigd om hun beste praktijken te delen en om de aandacht van beleidsmakers te vestigen op het belang van muziekonderwijs.

    > Bekijk de verzameling van het LKCA

Muziek maken, zonder woorden

Feest!

Feest! is door Het Nederlands Philharmonisch Orkest | Nederlands Kamerorkest in samenwerking met Het Concertgebouw ontwikkeld als concert voor verstandelijk beperkte kinderen en onderbouw van het Speciaal Onderwijs. Het werd ook vele malen succesvol uitgevoerd voor families met kinderen van 2 jaar en ouder. Het is geschikt voor een brede doelgroep omdat de boodschap en de muziek universeel is, de basisemoties herkenbaar en omdat het heel toegankelijk is; er is geen tekst, de muziek is aan het woord.

Het Nederlands Philharmonisch Orkest | Nederlands Kamerorkest speelden 'Feest!' voor vele kinderen in Het Concertgebouw, op scholen en in de NedPhO-Koepel. Toen kwam Corona en moesten ze de concerten annuleren. Van de nood hebben ze een deugd gemaakt en nu is dit fantastische concert opgenomen en beschikbaar voor iedereen via de bovenstaande YouTube-video.

Bekijk ook:

Dansen en Muziek maken op speciaal onderwijs De Witte Vogel in Den Haag

Bekijk een video op de LinkedIn-pagina van afdelingsdirecteur speciaal onderwijs bij Tyltylcentrum De Witte Vogel, Ryanne Overmeire - Heijdra:

"Dag van de leraar op De Witte Vogel! Het is toch geweldig om op deze school, met deze kinderen en medewerkers te mogen werken!!! Elke dag wordt hier met heel veel liefde, aandacht én humor voor en met de kinderen gewerkt. Al deze mensen verdienen dan ook heel veel positieve aandacht op een dag als vandaag...."

Bekijk de video

Direct aan de slag met muziek?

Bekijk de energizers en liedjes met gebaren

In samenwerking met Schooltv hebben we verschillende muzikale energizers gemaakt zodat leerkrachten, ouders en leerlingen direct praktisch aan de slag kunnen gaan met muziek. Voor de bovenbouw maakte Ilse DeLange korte muziekvideo's over verschillende muziekthema's. Daarnaast zijn er muziekvideo's opgenomen met Roel van Velzen en Buddy Vedder, speciaal gericht op de groepen 3 en 4.

Voor dove en slechthorende leerlingen in het speciaal onderwijs maken leerkrachten en organisaties video's van liedjes met gebaren. Spelenderwijs leren de leerlingen gebaren met muziek! Door de energizers wennen leerlingen in het regulier onderwijs ook aan muziek maken met gebaren en kunnen ze gemakkelijk meedoen.

Benieuwd naar de energizers of liedjes met gebaren? Probeer ze thuis of op school uit met je kinderen of leerlingen! Bekijk verschillende voorbeelden hieronder.

Muziekdocenten gespecialiseerd in het speciaal onderwijs

Ben je op zoek naar muziekdocenten die gespecialiseerd zijn in het speciaal muziekonderwijs? Muziek Ook Voor Jou heeft muziekdocenten, verspreid over heel Nederland, die gespecialiseerd zijn in speciaal muziekonderwijs voor mensen met een beperking. Bekijk ook de LinkedIngroep voor leerkrachten in het speciaal onderwijs.

Vind een docent bij jou in de buurt

Muzikale activiteiten voor het speciaal onderwijs

  • Beleving in Muziek (BiM)-lessen
    “Op het digibord is een grote afbeelding van een strand met een schelp te zien, er klinkt rustgevende, golvende muziek, in het lokaal zorgt warm licht voor een zomerse sfeer. Muziekdocente Corinne Boswijk strijkt met de geribbelde kant van de schelp langs haar linkerarm omhoog en omlaag op de rustige cadans van de muziek.” Beleving in Muziek (BiM)-lessen zijn ontworpen voor zeer laag functionerende leerlingen.

    > Bekijk de lessen
  • Muziek is Meer
    Dit is een volgsysteem voor muziek in het speciaal onderwijs, de zorg en hulpverlening. Het biedt een doorgaande ontwikkelingslijn voor muziek en aandacht voor muzikale en algemene vaardigheden op leerling- en groepsniveau.

    > Lees meer
  • Muziek werkt zo!
    Philadelphia
    ontwikkelde een methodiek genaamd 'Muziek werkt zo!' waarmee je muziek kunt inzetten voor de zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking. De muziekactiviteiten met instructiebladen zijn ook bruikbaar in het speciaal onderwijs.

    > Lees meer

Literatuur

  • Het boek 'Fluister zacht haarzuiver'
    Het boek van Dirk Monsma gaat over cultuureducatie voor kinderen met een beperking. Hoe staat het met de kunsteducatie voor kinderen die op het speciaal onderwijs zijn aangewezen? Wordt er veel gedaan aan muziek, dans, beeldende kunst en verhalen? Wat zijn de ervaringen? Monsma trok het hele land door, bezocht scholen die een voortrekkersrol vervullen en sprak met kinderen, ouders, kunstdocenten en deskundigen. En wat blijkt? Juist voor kinderen met een beperking is kunsteducatie een essentiële verrijking van het onderwijs.

    > Meer informatie
  • Muziekstrategie
    Muziekstrategie
    is een handboek voor Orthopedagogische Muziekbeoefening met werkdocumenten en links naar relevante websites, bronnen en beeldmateriaal.

    > Meer informatie
  • Speciaal verbeeld
    Hoe stimuleer je verbeelding in het speciaal onderwijs? "De meeste leerlingen zaten in een groef. Ze hebben een sterke voorkeur voor een bepaald onderwerp, stijl of materiaal. Die groef is een vast patroon dat de verbeelding belemmert." - Zoë Zernitz, specialist onderzoek
    Het lukten vakdocenten om leerlingen uit die groef te trekken als ze verbeelding het hoofddoel van de lessen maakten.

    > Lees de inhoudelijke terugkoppeling van het LKCAtelier