Méér muziek in speciaal onderwijs

Méér muziek in speciaal onderwijs

Ga met ons in gesprek!

Structureel muziekonderwijs voor alle basisschoolkinderen in Nederland betekent er voor elk kind zijn. Méér Muziek in de Klas staat voor diversiteit in de breedste zin van het woord. We hebben bijzondere voorbeelden en initiatieven verzameld van muziekonderwijs in het speciaal onderwijs om ouders, leerkrachten en kinderen te inspireren.

Wil je weten wat we vanuit Méér Muziek in de Klas voor jou kunnen betekenen? Of jezelf aandragen als praktijkvoorbeeld uit het speciaal onderwijs waar veel muziek klinkt om anderen te inspireren?

Neem contact op met Marjoke Korff de Gidts, specialist in speciaal onderwijs

"Muziek is onmisbaar voor mijn speciale dochter Nina. Het is een blij, vrolijk en sociaal meisje van 10 met een licht verstandelijke beperking. Muziek is onmisbaar voor mijn speciale dochter Nina. Het is een blij, vrolijk en sociaal meisje van 10 met een licht verstandelijke beperking. Nina helpt graag mee met boodschappen doen en koken, weet waar alles ligt in de keuken en hoeveel melk er nodig is bij het maken van lasagne. Ik moet daarvoor altijd nog even spieken op het pak. Als we aan het koken zijn, gaat de playlist van het Junior Songfestival aan. Nina neuriet op de maat en zingt op toonhoogte mee." - Marjoke Korff de Gidts

Marjoke schreef, in samenwerking met het LKCA, De Onderwijsspecialisten, Stichting Aloysius, CSO de Zonnehoek, de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten en Méér Muziek in de Klas, het plan voor de MuziekMatch: een financiële impuls om samen te werken voor muziekonderwijs op het speciaal onderwijs.

Praktijkvoorbeelden

Ben je op zoek naar inspiratie om muziekonderwijs in het speciaal onderwijs te realiseren? Bekijk hieronder een voorbeeld van muziekonderwijs en verschillende initiatieven die zijn opgezet in het speciaal (basis) onderwijs.

Mission statement van Onderwijsspecialisten en de Zonnehoek

De Onderwijsspecialisten en de Zonnehoek hebben in mei 2021 een mission statement opgesteld waarom muziek onmisbaar is voor kinderen en jongeren met een achterstand en/of beperking. In het document lees je over de beloften van de partijen en waar ze voor gaan.

Bekijk de mission statement

De Kom in Druten

De Kom is een school voor kinderen met een verstandelijke of een meervoudige beperking. Ook leerlingen met een IQ tot 35 met bijkomende problematiek kunnen er terecht. Voor deze laatste groep heeft muziektherapeut, Jacqueline van Koolwijk, een traject ontwikkeld dat plaatsvindt binnen het programma Cultuureducatie met Kwaliteit. Op De Kom geeft Jacqueline twee keer per jaar een blok van vijf muzieklessen in de klas met behulp van elektronische hulpmiddelen en andere muziekinstrumenten.

Meer informatie

Prachtige woorden over speciaal (muziek)onderwijs op Mytylschool de Sprienke in Goes

"Als je Mytylschool de Sprienke binnenloopt zie je het direct: de leerkrachten en leerlingen zijn gek op muziek! Aan de ramen hangen tekeningen van de leerlingen met een instrument. Op het schoolplein, tussen de bloeiende bloemen en geurende kruiden van de omliggende tuin, oefent een groep kinderen met djembés en triangels ritmes op de woorden ‘Pannenkoek met spek’ – met de hitte van die dag en de aardse klanken van de djembé waan je je even in Afrika. Verderop in het gebouw wachten zes kleuters vanuit hun rolstoel met enthousiaste gezichtjes tot hun muziekles begint. Niet veel later leren ze heel voorzichtig mee te klappen en te stampen met een liedje over Nijntje Pluis die naar de speeltuin gaat. Uiteindelijk mogen ze door met een stokje over een xylofoon te bewegen ook zelf samen met Nijn van de glijbaan naar beneden!

En zelfs áls het gelukt is om heel Nederland in te kleuren met Méér Muziek in de Klas, zit het werk er nog niet op. Want Nederland, en het speciaal onderwijs, veroveren met muziek is één ding, maar het land ook veroverd houden is een tweede. Uit de gesprekken met de stuurgroepen, maar ook uit eerdere onderzoeken, blijkt dit de grootste zorg te zijn, en daarmee waarschijnlijk ook het belangrijkste aandachtspunt voor Méér Muziek in de Klas in de komende jaren. Zodat bezoekers van Mytylschool de Sprienke niet alleen nú uit alle klaslokalen muziek horen komen, maar ook morgen nog.”

De Fonkel in Ede

De Fonkel is een school voor speciaal onderwijs aan leerlingen van 4 tot 12 à 13 jaar en onderdeel van stichting de Onderwijsspecialisten. Ze benaderen elk kind positief en laten elk kind fonkelen en schitteren. Bijvoorbeeld, door te investeren in persoonlijk contact. Niemand loopt zomaar ongezien door school. Ze hechten veel waarde aan gastvrijheid, een gemoedelijke sfeer en warmte.

Bekijk een van de muzikale projecten van de Onderwijsspecialisten

Het Kristalorkest

Vijf basisonderwijsinstellingen uit de Achterhoek springen met een mission statement op de bres voor kunst en cultuur. Ze willen de positie van cultuureducatie in het primair en speciaal onderwijs versterken en hopen een brug te slaan naar gemeente, provincie en andere partijen.

Het Kristalorkest uit Apeldoorn voor cluster 3 leerlingen is een mooi voorbeeld uit de regio. 100 kinderen met- en zonder een beperking krijgen samen instrumentale muzieklessen. Dit leerorkest treedt een aantal keren per jaar op voor publiek. #Nieuwsuur maakte begin 2020 een reportage op Het Kroonpad, een school voor speciaal onderwijs in Apeldoorn. “Na een paar lessen keken ze niet meer naar de rolstoel maar naar het kind.” Tijdens de Talkshow over muziekonderwijs in Gelderland wordt het Kristalorkest toegelicht.

> Bekijk de talkshow
> Lees meer over Het Kristalorkest
> En bekijk de aflevering van NOS Nieuwsuur met een fragment over het Kristal Leerorkest

Backstage tour van kinderburgemeester Lian tijdens Het Kerst Muziekgala 2021

Tijdens Het Kerst Muziekgala 2021 (AVROTROS) nam Lian, kinderburgemeester van Apeldoorn, ons mee voor een kijkje achter de schermen. Lian zit zelf op PCBO De Diamant en vertelde ons waarom ze zich als kinderburgemeester graag inzet voor andere kinderen in Apeldoorn. Ze wilt ervoor zorgen dat er meer speelplekken komen in de regio, vooral voor kinderen met een handicap. Haar buurjongen in een rolstoel inspireerde Lian en bracht haar tot dit doel. Bekijk het videofragment hieronder.

Op de VIP-tribune bij Koningin Máxima

Tijdens Het Kerst Muziekgala 2021 in Omnisport Apeldoorn mochten we leerlingen van het speciaal onderwijs van basisschool Het Kroonpad en Truus Hermkens ontvangen. Leerlingen mochten op de VIP-tribune zitten bij onze erevoorzitter Koningin Máxima.

"Bij binnenkomst in de grote baanwielrenbaan met veel lichten, geluiden en heel veel kerstliedjes was het even wennen voor ze. De volgende keer regelen we oorbeschermers. Je zag gedurende de opnames de leerlingen ontdooien, zwaaien met de glowsticks en vooral genieten.

Een aantal van de leerlingen waren nog nooit bij een concert geweest. Een moeder zei: “Je wilt wel gaan maar weet niet of het wel goed is geregeld. Dus ga je maar niet.” De rustruimte die we hadden geregeld is niet nodig geweest. Het invalidentoilet was om de hoek van de tribune zodat ze weer snel terug konden naar het kerstfeest.


Truus gaf na afloop een prachtige reactie: “Door al de lieve zorg en aandacht deden onze kinderen het super. Iedereen heeft genoten van elke minuut. Wat een ervaring, dit vergeten ze hun leven lang niet meer. Heel heel veel dank namens alle mensen van Het Kroonpad!!!”

Ik ben trots dat we deze ervaring hebben kunnen geven en zie uit naar meer!"
- Marjoke Korff De Gidts, accountmanager Méér Muziek in de Klas

Fotocredit: Set Vexy

De Boslust in Ommen

De Boslust is een christelijke school voor speciaal onderwijs en voortgezet speciaal onderwijs. In het speciaal onderwijs wordt een plek geboden aan leerlingen met een ontwikkelingsachterstand op cognitief en/of sociaal-emotioneel niveau. De missie en visie ‘Je zal ons een zorg zijn’ heeft een belangrijke plek in de school. Onderwijs en zorg wordt geboden vanuit een christelijke levensvisie waarbij gezocht wordt naar kansen en mogelijkheden voor elke leerling voor nu maar ook voor de toekomst van de leerling. Het vakgebied ‘muziek en bewegen’ heeft in dit aanbod een belangrijke plek gekregen. Lees hier het beleidsstuk van de Boslustschool waarin staat hoe ze muziekonderwijs hebben opgepakt.

De Boslust deed mee aan onze campagne '50 dagen muziek' voor erevoorzitter Koningin Máxima. De leerlingen hebben een prachtige, muzikale video ingezonden om Koningin Máxima te feliciteren met haar 50e verjaardag.

Bekijk de video
De Boslustschool en muziekonderwijs

Rappen en beats maken op SBO de Dolfijn in Uithoorn

In het kader van '130 jaar Aloysius' hebben leerlingen en leerkrachten van SBO de Dolfijn in Uithoorn kunnen genieten van een dag vol muzikale activiteiten. Leerlingen gingen aan de slag met breakdance, freerunning, rap, het maken van beats en nog veel meer! Bekijk het resultaat in de video hieronder.

De Ommezwaai in Arnhem

De Ommezwaai is een ander onderdeel van stichting De Onderwijsspecialisten. Ze bieden speciaal onderwijs aan leerlingen van 4 tot 14 jaar met zeer moeilijk lerend gedrag.

Bekijk een van hun muzikale projecten

Interview met Marti Engels, leerkracht op SBO de Fakkel in Nieuw-Vennep

SBO de Fakkel is onderdeel van stichting Aloysius. Ze bieden speciaal basisonderwijs voor kinderen met diverse leer- en gedragsvragen. Een van de leerkrachten, Marti Engels, verwerkt haar passie in het onderwijs én muziekonderwijs. “Deze leerlingen hebben behoorlijk pech met een juf die niet kan zingen, maar daar hebben we een oplossing voor gevonden. Ik heb de kinderen geleerd om de muziek te voelen. Als je het écht voelt, dan kan het niet meer mis gaan."

Lees het interview

Dansen en muziek maken op Tyltylcentrum De Witte Vogel in Den Haag

Sinds september 2021 werkt Willemien Breeschoten met veel enthousiasme en plezier als muziektherapeute op Tyltylschool De Witte Vogel. "Elke week kom ik in de klassen en maak met de kinderen en hun leerkrachten en begeleiders muziek. Als we samen met elkaar de instrumenten bespelen, klinkt het al snel mooi en voelen de kinderen zich een echte muzikant."

Op deze manier wordt er op een vrolijke, non-verbale manier gewerkt aan de individuele doelen van het kind of aan de doelen van de gehele klas.

Muziek heeft verschillende kwaliteiten. Bij deze doelgroep geeft het vooral een directe mogelijkheid tot contact en interactie. Ook brengt het rust en ontspanning of geeft het juist een impuls tot het in gang zetten van alertheid en beweging.

"Naast mijn werk in de klassen probeer ik de leerkrachten en de begeleiders te enthousiasmeren voor het veelvuldig inzetten van muziek en instrumenten tijdens het dagprogramma. Dit gebeurt hier al veel op De Witte Vogel. Er worden muziekbelevingen gemaakt, instrumenten uit de muziekkast worden veelvuldig gebruikt en de naschoolse gitaarles wordt door velen gevolgd. "

Bekijk de video

Deskundigheidstraining in muziek op de Rabot in Didam, speciaal onderwijs aan kinderen die extra ondersteuning nodig hebben vanwege een verstandelijke of meervoudige beperking

De directie en de icc’ers van De Rabot, een basisschool voor speciaal onderwijs aan kinderen die extra ondersteuning nodig hebben vanwege een verstandelijke of meervoudige beperking, wilden graag meer muziekonderwijs op hun school. ‘Muziekonderwijs is belangrijk omdat op die manier muzikale talenten of liefde voor muziek worden ontdekt en ontwikkeld. Ook leren kinderen samen te werken en naar elkaar te luisteren en het geeft ontspanning en plezier,’ aldus directeur Lianne Lindemans. Klik hier om meer te lezen!

Muziekles op Kentalis Signis in Amsterdam

Bij Kentalis Signis in Amsterdam, voor kinderen met een taalontwikkelingsstoornis of communicatief meervoudige beperking hebben tijdens de muziekles geleerd om muziek te maken met djembés en de handpan. Kijk hier hoe dat was!

Kinderen van de speciaal onderwijs school Geijsteren uit Venray presenteren zich voor de muziekwedstrijd.

Een ervaring van muziekvakleerkracht Pia Barentsen

“Zij, die niet vaak door anderen gezien werd, was nu ineens de ster van de klas met haar zelf gecomponeerd liedje. Haar bevlogenheid raakte iedereen. Ze stond ineens in de etalage en werd bewonderd.”

Lees verder
Een ervaring van muziekvakleerkracht Pia Barentsen

Initiatieven van partners

Wat doen onze partners om muziek een prominente plek te geven in het speciaal onderwijs? Hieronder lees je over verschillende initiatieven.

  • Samenwerking tussen Aloysius, Stichting Tamino en het Prins Claus Conservatorium

    Voormalige opleiding Muziekspecialist in s(b)o

    Van 2018 tot 2020 zijn in totaal bij 30 speciaal onderwijs scholen (onder andere bij Aloysius, Dynamica XL, Openbaar Onderwijs Groningen, Inos en Auris) 80 muziekdocenten opgeleid tot Muziekspecialist in het s(b)o. De opleiding is verzorgd door Tamino en het Prins Claus Conservatorium. Stichting Aloysius is een van de deelnemende speciaal onderwijs besturen en heeft op 9 scholen 17 muziekdocenten opgeleid tot Muziekspecialist in het s(b)o.

    > Lees meer over de opleiding

  • Special Heroes
    Stichting Special Heroes, een van onze eerste partners, heeft een kunstprogramma ontwikkeld genaamd 'Art Heroes'. In het kunstprogramma maken leerlingen met een beperking in cluster 4 (gedragsproblematiek) kennis met culturele activiteiten. Dit gebeurt binnen de vertrouwde omgeving van de school. Vervolgens kunnen de leerlingen zich structureel gaan verdiepen in naschoolse activiteiten. Het programma draagt bij aan het vinden van een zinvolle en structurele vrijetijdsbesteding waarin kinderen zich kunnen ontwikkelen en hun talenten ontdekken. Het Art Heroes programma wordt aangeboden voor alle clusters in het speciaal onderwijs: cluster 1 (visuele beperking), cluster 2 (auditieve beperking), cluster 3 (verstandelijke en lichamelijke beperking) en cluster 4 (gedragsproblematiek).

    "Art Heroes: een boost voor mijn dochters eigenwaarde" - moeder

    > Lees meer over Art Heroes

    Daarnaast trekken Stichting het Vergeten Kind en Special Heroes samen op om de inclusiviteit van kwetsbare kinderen te vergroten. Met hun speciale sport/art programma voor het speciaal onderwijs willen ze de leerlingen spelenderwijs kennis laten maken met diverse sport- en cultuuractiviteiten.

    > Lees meer over het programma in samenwerking met het Vergeten Kind
  • Nascholing voor muziekdocenten door het conservatorium van Amsterdam
    De nascholing richt zicht op iedereen die als muziekdocent/therapeut binnen het speciaal onderwijs werkt of zou willen werken, als uitbreiding van het handelingsrepertoire voor docenten die al in het speciaal onderwijs werken, of als verkenning van een nieuw werkveld voor degene die dat zouden willen gaan doen.

    > Lees meer
  • Prinses Christina Concours
    Prinses Christina Concours, een van onze eerste partners, organiseert activiteiten voor het speciaal onderwijs. De prijswinnaars van het Prinses Christina Concours geven concerten voor kinderen van het speciaal onderwijs met een verstandelijke, lichamelijke en/of meervoudige beperking/ visuele beperking en kinderen die langdurig ziek zijn. De concerten worden mogelijk gemaakt met financiële ondersteuning van het Pan Fonds.

    > Lees meer over de concerten


  • LKCA
    Het LKCA, een van onze eerste partners, verzamelt informatie en inspiratie voor kunst en cultuur in het speciaal onderwijs. Hun landkaart laat bijvoorbeeld kunstlessen of andere culturele activiteiten zien voor mensen met een beperking.

    LKCA organiseert ook MyMusicAbility: een congres waar muziek, beperking en technologie samenkomen. Nationale en internationale presentatoren worden uitgenodigd om hun beste praktijken te delen en om de aandacht van beleidsmakers te vestigen op het belang van muziekonderwijs.

    Bekijk meer informatie en inspiratie over kunst en cultuur en komende bijeenkomsten in het speciaal onderwijs op de website van het LKCA:

    > Navigeer naar de website
  • Het muziekinstrument 'Adaptive Travel Sax'
    Stichting My Breath My Music heeft de Adaptive Travel Sax ontwikkeld en is ontworpen door Odisei Music. Het muziekinstrument voor mensen met een handicap is online te koop. Er is een extra licht bespeelbare versie voor mensen met sterk verminderde spierkracht. Met een externe (voet)schakelaar is het instrument volwaardig met één hand te bespelen.

    > Meer informatie

Direct aan de slag met muziek?

Bekijk de energizers en liedjes met gebaren

In samenwerking met Schooltv hebben we verschillende muzikale energizers gemaakt zodat leerkrachten, ouders en leerlingen direct praktisch aan de slag kunnen gaan met muziek. Voor de bovenbouw maakte Ilse DeLange korte muziekvideo's over verschillende muziekthema's. Daarnaast zijn er muziekvideo's opgenomen met Roel van Velzen en Buddy Vedder, speciaal gericht op de groepen 3 en 4.

Voor dove en slechthorende leerlingen in het speciaal onderwijs maken leerkrachten en organisaties video's van liedjes met gebaren. Spelenderwijs leren de leerlingen gebaren met muziek! Door de energizers wennen leerlingen in het regulier onderwijs ook aan muziek maken met gebaren en kunnen ze gemakkelijk meedoen.

Benieuwd naar de energizers of liedjes met gebaren? Probeer ze thuis of op school uit met je kinderen of leerlingen! Bekijk verschillende voorbeelden hieronder.

Het Nederlands Gebarencentrum

Het Nederlands Gebarencentrum heeft een verzameling van liedjes in NGT en liedjes met ondersteunende gebaren. Het boek 'Liedjes Zien, Kijken en Gebaren' dat gemaakt is in samenwerking met logopedist Jolanda de Wit bevat teksten met liedjes en gebaren. De liedjes zelf zijn te vinden in de Gebarenschat, een verzameling van verhalen en liedjes in NGT en NmG.

Meer info

Muziekdocenten gespecialiseerd in het speciaal onderwijs

Ben je op zoek naar muziekdocenten die gespecialiseerd zijn in het speciaal muziekonderwijs? Muziek Ook Voor Jou heeft muziekdocenten, verspreid over heel Nederland, die gespecialiseerd zijn in speciaal muziekonderwijs voor mensen met een beperking. Bekijk ook de LinkedIngroep voor leerkrachten in het speciaal onderwijs.

Vind een docent bij jou in de buurt

Muzikale activiteiten voor het speciaal onderwijs

  • Wajo
    Muziekcoach Jonas maakt vlogs voor het speciaal onderwijs. Zo maakte hij bijvoorbeeld drie verschillende vlogs waarin hij kinderen leert om een rap te maken.

    > Bekijk de video's van Jonas

Leerlijn EMB-muziek van Vrije Klanken

Muziektherapeuten hebben een leerlijn muziek voor leerlingen met een IQ lager dan 35 ontwikkeld met praktische werkvormen en een aantal concepten voor thematische muzieklessen. De EMB-Leerlijn muziek op de Kom in Druten (zie goede voorbeelden hierboven) is ontwikkeld in het kader van CMK 1 Gelderland/Cultuur Oost.

Veel leerkrachten vinden het een grote uitdaging om vanuit kunst en cultuur met EMB/OZG leerlingen te werken. Daarom organiseert Cultuur Oost jaarlijks een inspiratiebijeenkomst voor leerkrachten en cultuurprofessionals die werken voor of met het speciaal onderwijs.

“Elco van stichting de Lachende Zon deelt drumstokken uit. De deelnemers zoeken al automatisch iets waar ze op kunnen slaan, zoals de vloer en de stoelpoten. Dat is precies wat Elco voor ogen heeft. Met heel weinig kun je al muziek maken.”

Lees meer

Muziekmethode ZOEM

ZOEM is een muziekmethode ontwikkeld voor iedereen die werkt met kinderen en volwassenen met ernstige meervoudige beperkingen (EMB). De methode omvat een muziekplan, lessenserie en observatie-instrument.

Meer info

De Kleine Berenjacht van theater Sonnevanck

Theater Sonnevanck is een muziektheater speciaal voor Zeer Moeilijk Lerende (ZML) en Ernstig Meervoudig Beperkte (EMB) kinderen. De muziektheatervoorstelling 'De Kleine Berenjacht' is op maat gemaakt voor kinderen die extreem gevoelig zijn voor prikkels en onrustig worden van nieuwe situaties en locaties.

Meer informatie

Muziek maken, zonder woorden

Feest!

Feest! is door Het Nederlands Philharmonisch Orkest | Nederlands Kamerorkest in samenwerking met Het Concertgebouw ontwikkeld als concert voor verstandelijk beperkte kinderen en onderbouw van het Speciaal Onderwijs. Het werd ook vele malen succesvol uitgevoerd voor families met kinderen van 2 jaar en ouder. Het is geschikt voor een brede doelgroep omdat de boodschap en de muziek universeel is, de basisemoties herkenbaar en omdat het heel toegankelijk is; er is geen tekst, de muziek is aan het woord.

Het Nederlands Philharmonisch Orkest | Nederlands Kamerorkest speelden 'Feest!' voor vele kinderen in Het Concertgebouw, op scholen en in de NedPhO-Koepel. Toen kwam Corona en moesten ze de concerten annuleren. Van de nood hebben ze een deugd gemaakt en nu is dit fantastische concert opgenomen en beschikbaar voor iedereen via de bovenstaande YouTube-video.

Bekijk ook:

> Het doe-boek over het thema feest
> De voorbereidende luister- en kijkopdrachten (scrol naar pagina 2)
> De verwerkings- en evaluatieopdrachten voor na de video (scrol naar pagina 3)

Online lezing Adam Ockelford

Tijdens de viering van het MuziekopleidersAkkoord gaf Adam Ockelfort, hoogleraar Muziekwetenschap aan de Universiteit van Roehampton in Londen, een online lezing. In zijn presentatie laat Ockelford opmerkelijke voorbeelden zien uit zijn onderzoek en vertelde hij wat we hieruit kunnen leren over muziekonderwijs.

Door middel van beelden licht Adam autisme toe. Hij laat een fragmentarische, breukende perceptie zien, een soort glas-in-loodraam: de afzonderlijke scherven zijn details en worden gezien in schitterende kleuren, maar het beeld als geheel slaat nergens op.

Veel kinderen met een autismespectrumstoornis hebben een speciale affiniteit met muziek. Autisme kan een aantoonbare invloed hebben op de muzikale ontwikkeling. Benieuwd hoe dit in zijn werking gaat?

Bekijk de online lezing van Adam Ockelford

Literatuur

  • Méér Muziek in de Klas geeft in het vakblad de Pyramide een toelichting over het project Muziekonderwijs in speciaal onderwijs. Lees meer in het artikel in de Pyramide.


  • Het boek 'Fluister zacht haarzuiver'
    Het boek van Dirk Monsma gaat over cultuureducatie voor kinderen met een beperking. Hoe staat het met de kunsteducatie voor kinderen die op het speciaal onderwijs zijn aangewezen? Wordt er veel gedaan aan muziek, dans, beeldende kunst en verhalen? Wat zijn de ervaringen? Monsma trok het hele land door, bezocht scholen die een voortrekkersrol vervullen en sprak met kinderen, ouders, kunstdocenten en deskundigen. En wat blijkt? Juist voor kinderen met een beperking is kunsteducatie een essentiële verrijking van het onderwijs.

    > Meer informatie

  • Muziekstrategie
    Muziekstrategie
    is een handboek voor Orthopedagogische Muziekbeoefening met werkdocumenten en links naar relevante websites, bronnen en beeldmateriaal.

    > Meer informatie

  • Speciaal verbeeld
    Hoe stimuleer je verbeelding in het speciaal onderwijs? "De meeste leerlingen zaten in een groef. Ze hebben een sterke voorkeur voor een bepaald onderwerp, stijl of materiaal. Die groef is een vast patroon dat de verbeelding belemmert." - Zoë Zernitz, specialist onderzoek
    Het lukten vakdocenten om leerlingen uit die groef te trekken als ze verbeelding het hoofddoel van de lessen maakten.

    > Lees de inhoudelijke terugkoppeling van het LKCAtelier
  • Samen muziek maken zonder grenzen In november 2021 kwamen buitenlandse specialisten in aangepaste muziekinstrumenten naar Nederland voor de conferentie My Music Ability. Zij bezochten hier ook scholen voor speciaal onderwijs, waar hun instrumenten in gebruik zijn genomen. Lees meer in het artikel in de Pyramide.
  • Het boek 'Muziek natuurlijk!!'
    Van Vrije Klanken is een boek met muziekactiviteiten geïnspireerd door de natuur. Iedere beschreven muziekactiviteit biedt een origineel lied, ideeën en tips voor het gebruiken van een muziekinstrument en adviezen voor de keuze van een Cd-opname.

    > Meer informatie
  • Het boek ‘De kracht van muziek'
    Dagelijks zien de Muziektherapeuten van Papageno in de praktijk hoe muziek een bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling van kinderen met autisme en zien zij de bijna magische kracht van muziek. In ‘De kracht van muziek’ hebben Aaltje van Zweden en Mathieu Pater deze ervaringen gebundeld met daarbij een link naar wetenschappelijke inzichten.

    > Meer informatie
  • Muziek maken met je adem - My Breath My Music
    Ruud van der Wel helpt mensen met een lichamelijke beperking beter ademen. Als muzikant koos hij ervoor om daar muziek bij te gebruiken. Dat bleek een gouden greep. Lees meer in het artikel in de Pyramide.

Laat je inspireren op de Facebookpagina Inspiratie muziekles speciaal onderwijs!